Turboliquidatie is geen juridisch vraagstuk alleen — en de praktijk bewijst dat dagelijks

Wie informatie zoekt over turboliquidatie met schulden, komt al snel terecht bij juridische analyses over bestuurdersaansprakelijkheid, schuldeisers en faillissement.

Die juridische beoordeling is belangrijk. Maar zij vertelt maar een deel van het verhaal. Bij een BV met schulden zit het echte werk vaak vóór het ontbindingsbesluit: in het beoordelen van de financiële positie, het corrigeren van de administratie, het fiscaal afronden van posten en het vastleggen van de keuzes die uiteindelijk tot een BV zonder baten hebben geleid.

Een turboliquidatie is daarom niet alleen een juridische handeling. Het is een afwikkelingstraject dat ook administratief en financieel moet kloppen.

Juist bij BV’s met schulden maakt dat het verschil tussen alleen een ontbinding registreren en een dossier dat ook achteraf kan worden uitgelegd.

Jurisprudentie

Jurisprudentie in het kort

ECLI

ECLI:NL:RBDHA:2024:21551

Instantie

Rechtbank Den Haag

Datum uitspraak

17 december 2024

Rechtsvraag

Kan een BV met aanzienlijke schulden maar zonder baten haar eigen faillissement aanvragen, terwijl turboliquidatie mogelijk is? Of kan zo’n faillissementsaanvraag onder de omstandigheden misbruik van bevoegdheid opleveren?

Oordeel

De rechtbank wees de eigen faillissementsaanvraag af. De BV had haar activiteiten beëindigd, had een schuldenlast van ruim € 136.000 en stelde zelf dat geen baten meer aanwezig of te verwachten waren. Een faillissement zou daardoor naar verwachting geen uitkering aan schuldeisers opleveren, terwijl wel werkzaamheden en onverhaalbare salariskosten voor een curator zouden ontstaan.

Omdat turboliquidatie in deze situatie mogelijk was, moest de BV aannemelijk maken waarom zij desondanks een voldoende zwaarwegend belang had bij faillissement. De aangevoerde wens om een curator een betwiste schuldvordering te laten beoordelen, vond de rechtbank daarvoor onvoldoende. De keuze om toch eigen faillissement aan te vragen leverde in deze concrete zaak daarom misbruik van bevoegdheid op.

Betekenis voor de praktijk

De uitspraak bevestigt dat het bestaan van schulden op zichzelf geen belemmering vormt voor turboliquidatie. Wanneer een BV geen baten meer heeft, kan turboliquidatie juist een passende beëindigingsroute zijn.

De uitspraak betekent echter niet dat bij iedere BV zonder baten verplicht voor turboliquidatie moet worden gekozen. De concrete omstandigheden blijven bepalend. Voor een zorgvuldig turboliquidatietraject moet daarom eerst worden beoordeeld of werkelijk geen baten meer aanwezig zijn, hoe die situatie is ontstaan en of er bijzondere omstandigheden zijn die een andere beëindigingsroute rechtvaardigen.

Schulden sluiten turboliquidatie niet uit

Een hardnekkig misverstand is dat een BV met schulden failliet zou moeten worden verklaard. Dat is niet het wettelijke uitgangspunt. Voor turboliquidatie is bepalend of de rechtspersoon op het moment van ontbinding nog baten heeft. Zijn er geen baten meer, dan houdt de rechtspersoon op grond van artikel 2:19 lid 4 BW bij ontbinding direct op te bestaan. Dat kan ook wanneer schulden achterblijven.

Een uitspraak van Rechtbank Den Haag van 17 december 2024, ECLI:NL:RBDHA:2024:21551, illustreert dat duidelijk. De betreffende BV had haar bedrijfsactiviteiten beëindigd en een schuldenlast van ruim € 136.000 verdeeld over drie schuldeisers. Volgens de BV waren geen bezittingen of andere baten meer aanwezig. Toch vroeg zij haar eigen faillissement aan.

Rechtbank: faillissement was in deze situatie niet gerechtvaardigd

De rechtbank constateerde dat er geen baten te verwachten waren. Een faillissement zou daardoor naar verwachting geen uitkering aan schuldeisers opleveren. Wel zou een curator werkzaamheden moeten verrichten zonder dat er voldoende boedel beschikbaar was om het salaris van de curator te betalen. Tegelijkertijd stond voor de BV de mogelijkheid van turboliquidatie open. De rechtbank verlangde daarom dat de BV aannemelijk maakte waarom zij desondanks voldoende belang had bij faillissement.

De BV voerde aan dat één van haar schuldeisers een omvangrijke vordering had ingesteld die zij betwistte. Zij hoopte dat een curator deze vordering onafhankelijk zou beoordelen. Dat vond de rechtbank onvoldoende. Een curator is in de eerste plaats belast met het beheer en de vereffening van de failliete boedel. Wanneer bij voorbaat duidelijk is dat geen boedel aanwezig is, ligt het bovendien niet voor de hand dat een uitgebreide verificatie van schuldvorderingen zal plaatsvinden.

De rechtbank concludeerde daarom dat de BV in deze concrete situatie naar redelijkheid niet voor faillissement had kunnen kiezen in plaats van turboliquidatie. De eigen faillissementsaanvraag leverde misbruik van bevoegdheid op en werd afgewezen.

Betekent dit dat een lege BV altijd moet worden geturboliquideerd?

Nee. Dat is een belangrijke nuance. Uit latere rechtspraak blijkt dat er geen algemene regel bestaat dat een bestuurder altijd voor turboliquidatie moet kiezen zodra een BV geen of nauwelijks baten meer heeft. Een bestuurder kan onder bijzondere omstandigheden een gerechtvaardigd belang hebben bij faillissement.

De juiste vraag is daarom niet:

“Heeft de BV schulden?”

maar:

“Welke wijze van beëindiging past bij de feitelijke en juridische omstandigheden van deze BV?”

Voor veel lege BV’s zonder bijzondere complicaties kan turboliquidatie de logische route zijn. Zijn er bijvoorbeeld serieuze geschillen, mogelijke aansprakelijkheidskwesties, onduidelijke vermogensstromen of redenen waarom onafhankelijk onderzoek noodzakelijk is, dan kan eerst een andere beoordeling nodig zijn. Juist daarom begint een zorgvuldig traject met analyse en niet met het ontbindingsbesluit.

Turboliquidatie met schulden komt veel voor

Turboliquidatie is in Nederland geen uitzonderlijke beëindigingsroute. Een groot deel van de ontbonden rechtspersonen houdt op te bestaan via artikel 2:19 lid 4 BW. Dat betekent overigens niet dat al deze rechtspersonen schulden hebben. De cijfers laten vooral zien dat turboliquidatie als beëindigingswijze een regulier onderdeel van het Nederlandse ondernemingsrecht is.

Ook uit de rechtspraak blijkt dat het bestaan van schulden op zichzelf geen reden is waarom turboliquidatie niet zou kunnen worden toegepast. Rechtbank Noord-Holland oordeelde bijvoorbeeld in 2024 dat bestuurders bij afwezigheid van baten voor turboliquidatie mochten kiezen. In die zaak waren beperkte resterende middelen vooraf naar rato over schuldeisers verdeeld en zag de rechtbank geen grond voor persoonlijke bestuurdersaansprakelijkheid.

Het relevante onderscheid is dus niet simpelweg:

schulden = faillissement
geen schulden = turboliquidatie

De beoordeling draait om de aanwezigheid van baten én om de wijze waarop de financiële positie van de BV tot stand is gekomen.

Geen baten is het eindpunt, niet het begin

Dit is waar de praktijk complexer wordt dan de wettelijke hoofdregel doet vermoeden. Een BV kan op de voorgenomen ontbindingsdatum een lege bankrekening en een balans zonder activa hebben. Maar daarmee is nog niet automatisch vastgesteld dat de BV zorgvuldig kan worden geturboliquideerd. Er moet ook worden gekeken naar wat eraan voorafging.

Bijvoorbeeld:

• had de BV kort daarvoor nog geld of andere activa?
• zijn voorraden of bedrijfsmiddelen verkocht?
• bestaan er nog vorderingen op klanten?
• is er een vordering op de bestuurder of aandeelhouder?
• zijn rekening-courantposities correct beoordeeld?
• zijn bedragen aan de holding of andere gelieerde ondernemingen betaald?
• zijn bepaalde schuldeisers kort voor de beëindiging nog voldaan?
• zijn er fiscale teruggaven of andere mogelijke baten te verwachten?
• zijn activa tegen een verdedigbare waarde overgedragen?

De nulpositie op de ontbindingsdatum is dus het resultaat van een financiële geschiedenis. Die geschiedenis moet eveneens kloppen.

Dat is waarom turboliquidatie meer is dan juridisch advies

Het juridische uitgangspunt is relatief overzichtelijk: zonder baten kan een rechtspersoon bij ontbinding direct ophouden te bestaan. De uitvoering vraagt meer.

Financiële analyse

Eerst moet worden vastgesteld wat daadwerkelijk op de balans staat en of posten nog economische waarde vertegenwoordigen. Een vordering die nog te innen is, is bijvoorbeeld een mogelijke bate. Hetzelfde kan gelden voor een rekening-courantvordering op een DGA of een nog te ontvangen belastingteruggave.

Correctie

Niet iedere administratie is op het moment dat een ondernemer wil stoppen al geschikt voor ontbinding. Soms moeten posten eerst worden gecorrigeerd, uitgezocht of afgewikkeld. Dat kan bijvoorbeeld spelen bij oude rekening-courantposities, niet-afgeboekte activa, openstaande vorderingen of verschillen tussen de administratie en de feitelijke situatie.

Fiscale afronding

Ook fiscale verplichtingen moeten in de juiste volgorde worden meegenomen. Denk aan nog in te dienen aangiften, fiscale gevolgen van vermogensoverdrachten, omzetbelasting en mogelijke gevolgen van uitkeringen of andere transacties voorafgaand aan de ontbinding.

Onderbouwing

Vervolgens moet kunnen worden uitgelegd hoe de uiteindelijke financiële positie is ontstaan. Dat is bij een BV met schulden bijzonder belangrijk. Wanneer schuldeisers onbetaald blijven, moet inzichtelijk zijn wat met eerdere baten is gebeurd en waarom bepaalde verplichtingen niet meer konden worden voldaan.

Afwikkeling

Pas daarna volgt het formele ontbindingsproces en de wettelijke verantwoording. De volgorde is daarmee minstens zo belangrijk als de juridische documenten zelf.

De Tijdelijke wet transparantie turboliquidatie maakt dit zichtbaar

Sinds 15 november 2023 moet het bestuur na een turboliquidatie aanvullende financiële stukken deponeren. Daarbij moet onder meer worden toegelicht:

• waarom op het moment van ontbinding geen baten meer aanwezig waren;
• hoe eventuele eerdere baten te gelde zijn gemaakt;
• hoe de opbrengsten daarvan zijn verdeeld;
• waarom één of meer schuldeisers geheel of gedeeltelijk onbetaald zijn gebleven.

De wet verlangt daarmee méér dan alleen een balans waarop geen activa staan. Er moet een begrijpelijke aansluiting bestaan tussen de financiële situatie vóór de ontbinding, de wijze waarop activa en beschikbare middelen zijn afgewikkeld en de uiteindelijke positie zonder baten. Daarom kan een goede turboliquidatie feitelijk niet pas beginnen nadat de BV al leeg is gemaakt. De keuzes daarvoor zijn juist onderdeel van de beoordeling.

Een rekening-courantpositie is niet altijd hetzelfde

Ook hier is precisie belangrijk. Er wordt soms algemeen gesteld dat een rekening-courantpositie vóór een turboliquidatie altijd moet worden afgewikkeld. Dat is te eenvoudig.

Is sprake van een vordering van de BV op de DGA, dan bezit de BV in beginsel nog een bate. Die positie moet daarom worden beoordeeld en kan eraan in de weg staan dat de BV direct via turboliquidatie wordt ontbonden.

Is het juist de BV die geld verschuldigd is aan de DGA, dan betreft het een schuld van de BV. Het enkele bestaan daarvan verhindert turboliquidatie niet.

Hetzelfde principe geldt voor andere balansposten: niet de naam van de post is bepalend, maar de vraag wat deze economisch en juridisch betekent.

Ook eerdere fouten verdwijnen niet door turboliquidatie

Een ander belangrijk punt is dat turboliquidatie eerdere handelingen van een bestuurder niet repareert. Wanneer in het verleden bijvoorbeeld onverantwoorde betalingen zijn gedaan, vermogen aan de BV is onttrokken of verplichtingen zijn aangegaan terwijl duidelijk was dat deze niet meer konden worden nagekomen, verdwijnen de mogelijke gevolgen daarvan niet door de BV vervolgens te ontbinden.

Daarom moet bij complexere dossiers worden onderzocht wat er is gebeurd. Soms kan de administratie nog worden gecorrigeerd of aangevuld. Soms kan een bepaalde positie nog worden afgewikkeld. En soms kan een eerder genomen beslissing niet meer worden teruggedraaid. In dat laatste geval is het juist belangrijk dat het dossier duidelijk maakt:

• wat er is gebeurd;
• waarom het is gebeurd;
• welke gevolgen daarvan zijn onderkend;
• en welke maatregelen daarna nog zijn genomen.

Een onderbouwd dossier neemt een bestaand aansprakelijkheidsrisico niet automatisch weg. Het zorgt er wel voor dat de feiten en gemaakte keuzes achteraf niet opnieuw hoeven te worden gereconstrueerd.

Wat dit betekent voor ondernemers

Wanneer u een BV met schulden wilt beëindigen, is het dus meestal niet verstandig om uitsluitend te vragen: “Kan deze BV worden geturboliquideerd?”

De betere vragen zijn:

1. Zijn er werkelijk geen baten meer?
2. Welke activa en vorderingen waren er eerder?
3. Hoe zijn deze afgewikkeld?
4. Welke schuldeisers zijn betaald en waarom?
5. Zijn er transacties met de DGA, holding of andere gelieerde partijen?
6. Zijn er fiscale of administratieve posten die eerst moeten worden opgelost?
7. Zijn er omstandigheden waardoor turboliquidatie juist niet de aangewezen route is?
8. Kan de uiteindelijke financiële afwikkeling achteraf worden uitgelegd en onderbouwd?

Pas wanneer dat beeld compleet is, kan verantwoord worden bepaald welke vervolgstappen nodig zijn.

Wat dit betekent voor schuldhulporganisaties en trajectbegeleiders

Bij ondernemers in een schuldhulptraject is deze beoordeling vaak nog belangrijker. Daar bestaat regelmatig een combinatie van zakelijke en persoonlijke schulden, achterstanden in de administratie, rekening-courantverhoudingen met de DGA en beslissingen die al zijn genomen voordat professionele begeleiding begon.

De aanwezigheid van een BV kan daardoor een blokkade vormen voor de verdere afronding van het traject. Een turboliquidatie kan dan een passende oplossing zijn wanneer de BV geen baten meer heeft. Maar alleen het opstellen van ontbindingsdocumenten lost de onderliggende vragen niet op.

Een goede begeleiding brengt eerst de situatie in kaart, signaleert eventuele risico’s en bepaalt welke correcties of onderbouwing nog nodig zijn. Daarmee wordt de turboliquidatie onderdeel van een gecontroleerde afronding in plaats van een losse juridische handeling.

Wat ECLI:NL:RBDHA:2024:21551 ondernemers vooral leert

De uitspraak van Rechtbank Den Haag bevestigt een belangrijk uitgangspunt:

een aanzienlijke schuldenlast betekent niet automatisch dat faillissement de juiste route is.

De BV in deze zaak had ruim € 136.000 aan schulden, maar volgens haar eigen opgave geen baten. Onder die concrete omstandigheden zag de rechtbank onvoldoende rechtvaardiging om een kosteloos faillissementstraject voor de BV te openen waarbij wel onverhaalbare kosten voor een curator zouden ontstaan.

Turboliquidatie was beschikbaar. Dat betekent niet dat iedere lege BV verplicht moet worden geturboliquideerd. Het betekent wel dat turboliquidatie een volwaardige wettelijke beëindigingsroute is, óók wanneer schulden achterblijven.

De kern: het echte werk gebeurt vóór de ontbinding

Turboliquidatie met schulden is meer dan het nemen van een ontbindingsbesluit en het indienen van documenten. Het traject wordt verdedigbaar door wat daaraan voorafgaat:

analyse → correctie → onderbouwing → afwikkeling.

Eerst moet duidelijk zijn wat de financiële en juridische werkelijkheid van de BV is. Vervolgens moeten waar nodig posten worden gecorrigeerd of afgewikkeld. Daarna moet de ontstane nul-batenpositie kunnen worden onderbouwd. Pas vervolgens kan de BV zorgvuldig worden ontbonden en kan de wettelijke verantwoording worden afgelegd.

Bij Turboliquidatie.nl begeleiden wij daarom niet alleen de formele ontbinding. Bij BV’s met schulden beoordelen wij ook de financiële afwikkeling en relevante bijzonderheden vóórdat de turboliquidatie wordt uitgevoerd. Het doel is niet om ieder risico weg te nemen — dat kan niemand garanderen — maar om ervoor te zorgen dat de gekozen route past bij de casus en dat de afwikkeling zo goed mogelijk kan worden verklaard en onderbouwd.

Wilt u weten welke stappen bij uw BV nodig zijn? Via onze intake brengen wij eerst de situatie in kaart voordat tot ontbinding wordt overgegaan.